\startonderdeel co-nl-07

\projekt manual
\produkt cont-nl

\hoofdstuk[kleurgebruik,achtergronden]{Kleur en achtergrond}

\paragraaf{Inleiding}

Bij het vormgeven van een document kan gebruik worden
gemaakt van kleur. Voor de eigenlijke tekst is het zetten in
kleur in de regel niet aan te bevelen, maar in allerhande
ornamenten kan het een ietwat saai document aardig
opvrolijken. Bovendien kan in voor het scherm ontworpen
documenten kleur de functie overnemen van aan het papier
gerelateerde kenmerken. Zo kan kleur worden gebruikt om
delen van een tekst af te bakenen. 

In dit hoofdstuk staan we stil bij de wijze waarop binnen
\CONTEXT\ kleur wordt ondersteund. We besteden daarbij ook
aandacht aan achtergronden en overlays omdat we zullen zien
dat deze aan kleur zijn gerelateerd.

\paragraaf[kleur]{Kleur}
\index{kleurgebruik}
\index[rgb]{\RGB}
\index[cmyk]{\CMYK}
\index{grijs conversie}
\index{kleurgebruik}
\macro{\tex{definieerkleur}}
\macro{\tex{stelkleurenin}}
\macro{\tex{stelkleurin}}
\macro{\tex{kleur}}
\macro{\tex{startkleur}}
\macro{\tex{toonkleur}}

Een van de problemen bij het zetten in kleur is dat
verschillende kleuren gelijke grijswaarden kunnen opleveren.
We hebben dit indertijd vrij redelijk onderzocht en we
zullen dan ook zien dat in \CONTEXT\ voorzieningen zijn
getroffen om consistent kleurgebruik af te dwingen. Omdat
kleurgebruik doordacht moet plaatsvinden, moet men kleur
eerst activeren: 

\startvoorbeeld
\starttypen
\stelkleurenin[status=start]
\stoptypen
\stopvoorbeeld

Er zijn echter meer instellingen mogelijk: 

\toonsetup{stelkleurenin}

Aan \type{status} kan naast \type{start} ook \type{lokaal}
of \type{globaal} worden toegekend. Bij het passeren van de
paginagrens wordt in geval van \type{start} of
\type{globaal} bijgehouden welke kleur actueel is. Als we,
wat in een interactieve tekst vaak het geval is, nooit
gekleurd de paginagrens passeren, dan kunnen we de
instelling \type{lokaal} gebruiken. Dit scheelt de nodige
overhead en kan, afhankelijk van het kleurgebruik,
snelheidswinst opleveren. Dit soort fijnregeling is echter 
in de praktijk zelden nodig. 

Standaard worden zowel \RGB\ als \CMYK\ kleurruimten
ondersteund. Zet men echter \type {cmyk} op \type {nee}, dan
worden \CMYK\ kleurspecificaties automatisch omgezet in
\RGB. Hetzelfde geldt wanneer \type {rgb=nee}. Wanneer geen
kleur is toegestaan, vindt automatisch omzetting in gewogen
grijswaarden plaats. Men kan dit omzetten instellen met
\type {conversie}. Stellen we deze parameter in op \type
{altijd}, dan worden alle kleuren omgezet in een directe
grijswaarde, terwijl in geval van \type {ja} alleen grijze
kleuren worden omgezet. 
 
Kleuren moeten eerst worden gedefinieerd. Dit gebeurt in een
file met de naam \type {colo-<<xxx>>.tex}, waarna de kleuren
kunnen worden opgeroepen onder de naam \type {<<xxx>>}.
Standaard is de file \type {colo-rgb.tex} geladen, waarin
definities te vinden zijn als: 

\startvoorbeeld
\starttypen
\definieerkleur [donkerrood]  [r=.5, g=.0, b=.0]
\definieerkleur [donkergroen] [r=.0, g=.5, b=.0]
............... ............. ..................
\stoptypen
\stopvoorbeeld

Een file met kleurdefinities wordt geladen met (let op het 
enkelvoud):

\startvoorbeeld
\starttypen
\stelkleurin[rgb]
\stoptypen
\stopvoorbeeld

Kleuren worden geactiveerd zoals hieronder is weergegeven: 

\startvoorbeeld
\starttypen
\startkleur[donkergroen]
We kunnen zoveel kleuren gebruiken als we maar willen. We zullen
er echter rekening mee moeten houden dat de lezer mogelijk
\kleur[donkerrood]{kleurenblind} is. Bovendien is het maar de vraag
of kleurgebruik in de lopende tekst wel zo fraai is.
\stopkleur
\stoptypen
\stopvoorbeeld

Men kan op deze manier ook \CMYK\ kleuren en grijswaarden
defini\"eren: 

\startvoorbeeld
\starttypen
\definieerkleur [cyaan] [c=1,m=0,y=0,k=0]
\definieerkleur [grijs] [s=0.75]
\stoptypen
\stopvoorbeeld 

We hadden grijs ook kunnen defini\"eren als: 

\startvoorbeeld
\starttypen
\definieerkleur [grijs] [r=0.75,g=0.75,b=0.75]
\stoptypen
\stopvoorbeeld 

Wanneer in de instellingen \type {conversie} op \type {ja}
staat, dan worden dergelijke definities automatisch
teruggebracht tot de \type{s}||vorm: \type {[s=.75]}. De~\type
{s} staat voor \citeer {screen} ofwel raster. Als \type 
{reductie} op \type {ja} staat, dan worden overeenkomstige 
componenten in een \CMYK\ specificatie vertaald in een~\type 
{k} component. 

Een aardige eigenschap van het definitie mechanisme is dat 
men kleuren kan erven:

\startbuffer
\definieerkleur [opvallend] [rood]
\stopbuffer

\haalbuffer

\startvoorbeeld
\typebuffer 
\stopvoorbeeld 

Dergelijke definities maken een meer logisch gebruik van 
kleur mogelijk. Bovendien kan men nu eenvoudig alle 
\kleur[opvallend]{opvallende} zaken een andere kleur geven. 

Naast \type {\stelkleurenin} hebben we dus de volgende
commando's tot onze beschikking: 

\toonsetup{definieerkleur}

Een kleur||definitie||file laden we met:

\toonsetup{stelkleurin}

In kleur zetten gebeurt met:

\toonsetup{kleur}

\toonsetup{startkleur}

Een volledig overzicht van kleuren kan worden gegenereerd
met:

\toonsetup{toonkleur}

In \in{figuur}[fig:enkele kleuren] zijn een aantal kleuren
weergegeven die standaard beschikbaar zijn (zie \type 
{colo-rgb.tex}).

\plaatsfiguur
  [][fig:enkele kleuren]
  {Enkele voorbeelden van kleuren.}
  {\haalbuffer[colo-1]}

\startkleur[donkergroen] Kleurgebruik is binnen \TEX\ geen
triviale zaak, omdat \TEX\ geen kleurgebruik ondersteunt. Er
wordt in ons geval gebruik gemaakt van de \TEX||commando's
\type{\special} en \type {\mark} om \POSTSCRIPT\ of \PDF\
aan te sturen. Aan de meeste gebruikers zullen de beperkingen
die aan deze methode kleven voorbijgaan. 

Er kan met kleuren over de paginagrens worden gewerkt.
Daarbij blijven, als alles tenminste naar behoren werkt, de
hoofd- en voetregels en verplaatste figuren in de juiste
kleur staan. In hoeverre het onderliggende mechanisme
robuust is, blijft een vraag.

Zoals aan deze zin te zien is, kan bij gebruik van kleuren
worden \kleur [donkerrood] {genest}. Het is echter nog maar de
vraag of dit esthetisch verantwoord is.

Zodra een kleur wordt gedefinieerd, komt zij ook als commando
beschikbaar. Er bestaat dus een commando \type {\donkerrood}.
Dergelijke commando's gehoorzamen groeperen. We kunnen dus 
zeggen {\donkerrood \type{{\donkerrood dit is gezet in 
donkerrood}}}. 

\stopkleur

Er zijn nogal wat commando's die als parameter \type {kleur}
hebben. In veel gevallen geldt dat, ook als dat niet wordt
besproken, \type {kleur} is in te stellen. Dat geldt vrijwel
zeker als ook het lettertype instelbaar is. 

De standaard kleur||instellingen zijn:

\starttypen
\stelkleurenin [conversie=ja, reductie=nee, rgb=ja, cmyk=ja]
\stoptypen

Dit betekent dat beide kleursystemen worden ondersteund, en
dat de $k$||component in \CMYK\ kleuren worden gehandhaafd.
Als \type {reductie=ja}, dan wordt de $k$||component \citeer
{weggewerkt}. Met \type{conversie=ja} bepaalt men dat bij
gelijke kleurcomponenten, rasters worden gebruikt, wat in
sommige gevallen een meer efficiente en betrouwbare uitvoer 
oplevert. 

\paragraaf[grijs]{Grijswaarden}
\index{grijswaarden}
\macro{\tex{grijskleur}}
\macro{\tex{grijswaarde}}
\macro{\tex{kleurwaarde}}

Als we een gekleurde tekst op een zwart||wit printer
afdrukken, blijkt dat het onderscheid tussen sommige kleuren
wegvalt. \in{Figuur}[fig:cyaan] illustreert dit.

\plaatsfiguur
  [][fig:cyaan]
  {Drie varianten cyaan met gelijke grijswaarden.}
  {\haalbuffer[colo-2]}

Voor de zwart||wit||kijker zien alle blokjes er hetzelfde
uit. Toch zijn de drie bovenste blokjes in verschillende
kleuren (cyaan) gezet. De onderste blokjes simuleren de
grijswaarden. Hierbij is gebruik gemaakt van de volgende
conversieformule:

\plaatsformule[-]
\startformule
\rm grijs = .30 \times rood  +
            .59 \times groen +
            .11 \times blauw
\stopformule

Een kleur kan in grijs worden weergegeven met het commando

\toonsetup{grijskleur}

De actuele getalswaarden van een kleur zijn zo nodig op te
roepen met de commando's \type{\kleurwaarde{<<naam>>}} en
\type{\grijswaarde{<<naam>>}}. 

We kunnen automatisch alle gebruikte kleuren in gewogen 
grijswaarden omzetten:

\starttypen
\stelkleurenin [conversie=altijd]
\stoptypen

\paragraaf[kleurgroepen,paletten]{Kleurgroepen en paletten}
\index{kleurgroepen}
\index{paletten}
\macro{\tex{definieerpalet}}
\macro{\tex{definieerkleurgroep}}
\macro{\tex{stelpaletin}}
\macro{\tex{toonpalet}}
\macro{\tex{toonkleurgroep}}
\macro{\tex{vergelijkpalet}}
\macro{\tex{vergelijkkleurgroep}}

\TEX\ zelf heeft nauwelijks grafische mogelijkheden in zich.
Desalniettemin is het binnen \CONTEXT\ beschikbare
mechanisme om in kleur te zetten in belangrijke mate bepaald
door kleurgebruik in figuren. Een van de problemen waar men
mee te maken krijgt is namelijk het feit dat een figuur die
in kleur fraai oogt, er in zwart||wit beroerd kan uitzien.
We bespraken dit verschijnsel in de vorige paragraaf. 

Omdat \TEX\ nu eenmaal meer mogelijkheden biedt dan
tekenpakketten om dit soort problemen systematisch te lijf
te gaan, is een kleursysteem ontwikkeld dat zowel in tekst
als in grafische paketten kan worden gebruikt. 

We onderscheiden naast de reeds besproken individuele
kleuren ook kleurgroepen. Een kleurgroep bevat een aantal
gradaties van een kleur. Standaard zijn de volgende
kleurgroepen gedefinieerd:

\plaatsfiguur{geen}{\haalbuffer[colo-3]}

De verschillende gradaties binnen een kleur worden
weergegeven door een getal. Een kleurgroep wordt gedefinieerd
met:

\toonsetup{definieerkleurgroep}

Een voorbeeld van een deel van een \RGB\ definitie is:

\startvoorbeeld
\starttypen
\definieerkleurgroep
  [blauw][rgb]
  [1.00:1.00:1.00,
   0.90:0.90:1.00,
   ..............,
   0.40:0.40:1.00,
   0.30:0.30:1.00]
\stoptypen
\stopvoorbeeld

De \type {[rgb]} is hier overigens niet verplicht, omdat
standaard \RGB\ wordt verwacht. Dit commando kan, afgezien
van wat er achter de schermen plaatsvindt, worden beschouwd
als een reeks definities van kleuren: 

\startvoorbeeld
\starttypen
\definieerkleur [blauw:1] [r=1.00, g=1.00, b=1.00]
\definieerkleur [blauw:2] [r=0.90, g=0.90, b=1.00]
..............
\definieerkleur [blauw:7] [r=0.40, g=0.40, b=1.00]
\definieerkleur [blauw:8] [r=0.30, g=0.30, b=1.00]
\stoptypen
\stopvoorbeeld

Een in een kleurgroep gedefinieerde kleur is dan ook op te
roepen met \type{<<naam>>:<<nummer>>}, bijvoorbeeld:
\type{blauw:4}.

Hoewel er geen maximum is aan het aantal gradaties binnen
een kleurgroep, blijkt in de praktijk dat men niet verder
moet gaan dan 6~tot 8~gradaties. Dit wordt mede ingegeven
door het volgende. Naast kleurgroepen onderscheiden we
paletten. Een palet bestaat uit een beperkt aantal logische
kleuren. Logisch wil zeggen dat we de kleur met een naam
aanduiden. Een voorbeeld van een palet is: 

\plaatsfiguur[forceer][]{geen}
  {\toonpalet[alfa][horizontaal,naam,nummer]}

De idee achter paletten is dat vermeden moet worden dat in
een tekst of figuur kleuren worden gebruikt die in zwart||wit
niet te onderscheiden zijn. Een palet wordt dan ook
als volgt gedefinieerd:

\startvoorbeeld
\starttypen
\definieerpalet
  [voorbeeld]
  [strange=rood:3,
       top=groen:1,
        .....
    bottom=geel:8]
\stoptypen
\stopvoorbeeld

We defini\"eren een palet dus met het commando:

\toonsetup{definieerpalet}

Binnen \CONTEXT\ zijn enkele paletten voorgedefinieerd.
Daarbij worden binnen een palet de wat abstracte namen van
quarks gebruikt: {\em top}, {\em bottom}, {\em up}, {\em
down}, {\em strange} en {\em charm}. Bij gebrek aan meer
namen hebben we daarnaast nog {\em friend} en {\em rude}. Let
wel, dit zijn slechts voorbeelden, gedefinieerd in the \RGB\ 
definitie||file, gebaseerd op onze eigen experimenten.  

De idee achter het systeem van kleurgroepen en paletten is
dat als we een palet samenstellen uit elementen van een
kleurgroep met verschillende nummers, we in zwart||wit
weergave goed te onderscheiden kleuren houden. Daarbij moet
wel aan de randvoorwaarde zijn voldaan dat vergelijkbare
nummers in verschillende groepen een vergelijkbare
grijswaarde hebben.

\plaatsfiguur[forceer][]{geen}{\haalbuffer[colo-4]}

Hebben we eenmaal een palet gedefinieerd, dan kunnen we
gebruik maken van het commando:

\toonsetup{stelpaletin}

Vervolgens kunnen we de kleuren van het gekozen palet op
naam oproepen, bijvoorbeeld \type{\kleur[strange]{is dit
niet wat vreemd}}. 

Een voorbeeld van het gebruik van paletten is te vinden in 
het verbatim zetten van \TEX\ code. Binnen dit mechanisme 
worden kleuren gebruikt met namen als \type {prettyone},
\type {prettytwo}, enz. Er zijn twee reeksen gedefinieerd, 
kleur en grijs, in termen van:

\startvoorbeeld
\starttypen
\definieerkleur [colorprettyone] [r=.9, g=.0, b=.0] 
\definieerkleur [grayprettyone]  [s=.3]
\stoptypen
\stopvoorbeeld

Deze reeksen zijn gecombineerd tot een palet met:

\startvoorbeeld
\starttypen
\definieerpalet
  [colorpretty]
  [  prettyone=colorprettyone,    prettytwo=colorprettytwo,
   prettythree=colorprettythree, prettyfour=colorprettyfour]

\definieerpalet
  [graypretty]
  [  prettyone=grayprettyone,     prettytwo=grayprettytwo,
   prettythree=grayprettythree,  prettyfour=grayprettyfour]
\stoptypen
\stopvoorbeeld

We kunnen nu in een klap alle kleuren veranderen door het 
palet in te stellen:

\startvoorbeeld
\starttypen
\steltypenin[palet=colorpretty]
\stoptypen
\stopvoorbeeld

Overigens kan dat per filter anders worden ingesteld: 

\startvoorbeeld
\starttypen
\definepalet [MPcolorpretty] [colorpretty]
\definepalet [MPgraypretty]  [graypretty]
\stoptypen
\stopvoorbeeld

We zien hier overigens dat we net als bij kleuren, paletten
kunnen erven. Dit, wellicht niet eenvoudige voorbeeld, toont
iets van de achterliggende filosofie: beschouw kleuren als 
abstracties, groepeer ze zo mogelijk in paletten en wissel 
een palet in plaats van een hele reeks. 

Ten behoeve van het samenstellen van kleurgroepen en paletten
zijn enkele commando's beschikbaar om het onderscheidend
vermogen te testen. In de overzichten zijn steeds onder de
baseline de grijswaarden weergegeven (dit is alleen in kleur
goed te zien). Bij de vergelijkingen worden links de kleuren
en rechts de grijswaarden vergeleken.

\toonsetup{toonkleurgroep}

\toonsetup{toonpalet}

\toonsetup{vergelijkkleurgroep}

\toonsetup{vergelijkpalet}

De eerder getoonde overzichten zijn gegenereerd met de
eerste twee commando's, de onderstaande overzichten met de
laatste twee. 

\plaatsfiguur[forceer][]{geen}{\vergelijkkleurgroep[groen]}

Het bovenstaande overzicht is opgeroepen met \type
{\vergelijkkleurgroep[groen]} en het onderstaande met \type
{\vergelijkpalet[gamma]}. 

\plaatsfiguur[forceer][]{geen}{\vergelijkpalet[gamma]}

De standaard beschikbare kleurgroepen en paletten zijn met
zorg samengesteld en de gevonden waarden worden binnen onze
organisatie systematisch gebruikt bij het inkleuren van
figuren. Deze zijn zowel in kleur als in zwart||wit goed
weer te geven. 

\plaatsfiguur
  {Enkele voorbeelden van het gebruik van kleurcombinaties.}
  \startcombinatie[4*1]
    {\externfiguur[vew1179]} {}
    {\externfiguur[vew1182]} {}
    {\externfiguur[vew1218]} {}
    {\externfiguur[spin016]} {}
  \stopcombinatie

\paragraaf[achtergronden tekst]{Tekst||achtergronden}
\index{rasters}
\index{achtergronden+tekst}
\macro{\tex{stelrastersin}}
\macro{\tex{stelachtergrondin}}
\macro{\tex{achtergrond}}
\macro{\tex{startachtergrond}}
\macro{\tex{startraster}}

Bij een aantal commando's, bijvoorbeeld \type {\omlijnd},
kan een achtergrond worden geplaatst. Een achtergrond kan
een kleur hebben maar ook grijs zijn (gerasterd). Standaard
is daarbij \type {achtergrondraster} ingesteld op \type
{0.95}. Bruikbare waarden liggen echter tussen~0.70 en~1.00.
\voetnoot {Hoewel de achterliggende mechanismen anders zijn,
komen grijswaarden overeen met kleuren waarbij de drie
componenten dezelfde waarde hebben.} 

Het door \TEX\ laten opbouwen van rasters kost erg veel
geheugen en kan dan ook leiden tot een foutmelding.
Standaard worden daarom rasters extern opgebouwd met behulp
van bijvoorbeeld \POSTSCRIPT\ of \PDF\ instructies. Dit is
ingesteld met het commando: 

\toonsetup{stelrastersin}

De factor heeft alleen betekenis als de methode \type{lijn}
of \type{punt} wordt gekozen. De instelling \type{raster}
bepaalt de \citeer {korrel} van het raster. Tekst is over
een raster van 0.95 nog goed leesbaar. 

Visueel komen de met \TEX\ gemaakte rasters redelijk overeen
met de \POSTSCRIPT\ rasters. Als \TEX\ genoeg geheugen heeft
en tijd geen rol speelt, zijn de \TEX||rasters soms zelfs
mooier dan de standaard postscript||rasters. Hoewel in
principe meer methoden mogelijk zijn, hebben we vooralsnog
alleen de genoemde methoden ge�mplementeerd. 

\startachtergrond
Ook achter lopende tekst kan een achtergrond worden
geplaatst. Dit doet men door het betreffende deel van de
tekst te omringen met de commando's:

\startvoorbeeld
\starttypen
\startachtergrond
\stopachtergrond
\stoptypen
\stopvoorbeeld

Bij dit stukje tekst is dat dan ook gebeurd. Achtergronden
kunnen over meerdere bladzijden lopen. Er wordt extra
witruimte (grijsruimte) toegevoegd rond de tekst.
\stopachtergrond

\toonsetup{startachtergrond}

Zowel de achtergrond als de omringende ruimte kan worden
ingesteld met:

\toonsetup{stelachtergrondin}

Het commando \type{\achtergrond} kan worden gebruikt in
combinatie met bijvoorbeeld plaatsblokken:

\startvoorbeeld
\starttypen
\plaatstabel
  {Zomaar een tabel.}
  \achtergrond
  \starttabel[|c|c|c|]
  \HL 
  \VL rood  \VL groen   \VL blauw \VL \AR
  \VL cyaan \VL magenta \VL geel  \VL \AR
  \HL 
  \stoptabel
\stoptypen
\stopvoorbeeld

Het commando \type{\achtergrond} verwacht een argument.
Omdat de tabel \citeer {grouped} is, dat wil zeggen zelf
\argchars\ genereert, gaat het bovenstaande goed en zijn
geen extra haakjes nodig. 

\toonsetup{achtergrond}

Een nogal fundamenteel verschil tussen kleur en rasters, is 
dat rasters nooit worden geconverteerd. Er is een commando 
\type {\startraster} beschikbaar, maar in tegenstelling tot 
het kleur alternatief, houdt \CONTEXT\ hier geen rekening met
pagina||overgangen. In de regel worden rasters namelijk 
gebruikt voor objecten met een vaste omvang.   

\paragraaf[achtergronden layout]{Layout||achtergronden}
\index{rasters}
\index{achtergronden+layout}
\macro{\tex{stelachtergrondenin}}

Omdat bij interactieve teksten de opbouw cq. indeling van
een scherm nogal gecompliceerd kan uitvallen, ligt daar het
systematisch gebruik van een achtergrond voor de hand. Het
is dan ook mogelijk alle in de layout te benoemen \citeer
{velden} van een achtergrond te voorzien. Dit gebeurt met
het commando (niet te verwarren met \type
{\stelachtergrondin}): 

\toonsetup{stelachtergrondenin}

In tegenstelling tot de achtergrond van de hele pagina,
worden de achtergronden van de 25 layoutvlakken uit oogpunt
van effici\"ency, alleen berekend als er iets in de
instellingen is veranderd. Wil men bij elke pagina de
achtergrond opnieuw genereren, dan dient men aan \type
{status} de waarde \type {herhaal} toe te kennen. Ook na
simpelweg \type {stelachtergrondenin}, zonder argumenten
worden de achtergronden opnieuw gebruikt. 

Een specifiek deel van de layout wordt aangegeven in een soort
co�rdinatenstelsel (zie \in{figuur}[coordinatenstelsel]).

\plaatsfiguur
  [hier][coordinatenstelsel]
  {De co\"ordinaten bij \type{\stelachtergrondenin}.}
  {\haalbuffer[colo-5]}

Er mogen meerdere co�rdinaten tegelijk worden opgegeven,
bijvoorbeeld:

\startvoorbeeld
\starttypen
\stelachtergrondenin
  [hoofd,tekst,voet]
  [tekst]
  [achtergrond=raster]
\stoptypen
\stopvoorbeeld

of 

\startvoorbeeld
\starttypen
\stelachtergrondenin
  [tekst]
  [tekst,rechterrand]
  [achtergrond=kleur,achtergrondkleur=MijnKleur]
\stoptypen
\stopvoorbeeld

Een aantal instellingen bij \type{pagina}, zoals \type{offset}
en \type{hoek} gelden standaard ook voor de rest van de 
vakken, bijvoorbeeld:

\startvoorbeeld
\starttypen
\stelachtergrondenin
  [pagina]
  [offset=.5\korpsgrootte,
   diepte=.5\korpsgrootte]
\stoptypen
\stopvoorbeeld

Wanneer in een interactieve tekst menu's worden gebruikt,
dan wordt bij het uitlijnen automatisch gecorrigeerd voor de
offset en/of diepte zoals hierboven ingesteld. Het is
overigens ook mogelijk onder \type{pagina} de standaard
kleuren en rasters in te stellen. 

Mocht onverhoopt een aanpassing niet doorkomen, dan kan met 
\type{\stelachtergrondenin} (zonder argument) aan 
\CONTEXT\ worden doorgegeven dat een nieuwe achtergrond moet 
worden berekend. 

\paragraaf[overlays]{Overlays}
\index{overlays}
\macro{\tex{definieeroverlay}}

Eerlijk gezegd zijn de mogelijkheden die \TEX\ ons biedt om
aardigheidjes in de layout in te bouwen vrij beperkt. In
\CONTEXT\ is het daarom op vrij veel plaatsen mogelijk
`ergens iets achter te hangen`, bijvoorbeeld een in een
ander pakket gemaakt beeld, een tekening of wat ornamenten.
Omdat er technisch gesproken sprake is van het over elkaar
heen leggen, spreken we van \citeer {overlays}. 

We zagen reeds dat we bij achtergronden de trefwoorden \type
{kleur} en \type {raster} konden meegeven. Eigenlijk zijn 
beiden een voorbeeld van een overlay. Het is daarnaast 
mogelijk een eigen achtergrond te defini\"eren:

\startbuffer
\definieeroverlay[geintje][\groen een groene tekst op de achtergrond]

\omlijnd
  [hoogte=2cm,achtergrond=geintje,uitlijnen=midden]
  {op\\de\\voorgrond}
\stopbuffer

\typebuffer

Dit ziet er uit als: 

\startregelcorrectie
\haalbuffer
\stopregelcorrectie

Zo'n overlay kan van alles zijn:

\startbuffer
\definieeroverlay
  [geintje]
  [{\externfiguur[koe][breedte=\overlaywidth,hoogte=\overlayheight]}]
\omlijnd
  [hoogte=2cm,breedte=5cm,achtergrond=geintje,uitlijnen=rechts]
  {\vfill dit is een koe}
\stopbuffer

\typebuffer

We zien dat bij het maken van een overlay de breedte en 
hoogte beschikbaar zijn in macros. Dit maakt het mogelijk de
figuur te schalen. 

\startregelcorrectie
\haalbuffer
\stopregelcorrectie

Het is mogelijk verschillende overlays te combineren, met 
elkaar, maar ook met een raster of kleur. 

\startbuffer
\definieeroverlay
  [geintje]
  [{\externfiguur[koe][breedte=\overlaywidth,hoogte=\overlayheight]}]
\definieeroverlay
  [grapje]
  [\rood Een Koe]
\omlijnd
  [hoogte=2cm,breedte=.5\tekstbreedte,
   achtergrond={raster,geintje,grapje},uitlijnen=rechts]
  {\vfill dit is een koe}
\stopbuffer

\startregelcorrectie
\haalbuffer
\stopregelcorrectie

Dit ziet er in \TEX\ definities als volgt uit: 

\typebuffer

\paragraaf{\METAPOST}
\index[metapost]{\METAPOST}

In \CONTEXT\ kan men in een document \METAPOST\ code 
opnemen, bijvoorbeeld: 

\typebuffer[mp-1]

Een koppeling met het \CONTEXT\ kleurmechanisme ligt echter 
meer voor de hand:

\typebuffer[mp-2]

\METAPOST\ ondersteuning gaat vrij ver, in de zin dat men 
definities kan bewaren en op naam kan oproepen. Zo mogelijk 
worden reeds berekende afbeeldingen hergebruikt. 

Een gedetaileerde discussie rond het opnemen van \METAPOST\
figuren gaat hier te ver en vindt elders plaats. Voor het
moment is het voldoende de basisprincipes te weten van het
plaatsen van figuren in de achtergrond. In het volgende 
voorbeeld wordt elke keer opnieuw de figuur berekend: 

\typebuffer[mp-3]

Wanneer een figuur hetzelfde blijft, kunnen we hem als volgt
opnieuw gebruiken: 

\typebuffer[mp-4]

Als men de \CONTEXT\ command line interface \TEXEXEC\
gebruikt, dan worden de figuren automatisch verwerkt. , Na
het wijzigen van een figuur is tweede verwerkingsslag nodig,
tenzij men \METAPOST\ direct tijdens het processen van een
tekst aanroept. 

\stoponderdeel
